Chính phủ vừa ban hành Nghị định 68 nhằm tháo gỡ vướng mắc lớn nhất của các hộ kinh doanh khi chuyển đổi phương pháp tính thuế, cho phép ghi nhận giá trị hàng tồn kho và tài sản đến cuối năm 2025.
Ngày 5/3, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 68 quy định về quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh (có hiệu lực kể từ ngày ký). Điểm sáng đáng chú ý nhất của Nghị định này là hướng dẫn cụ thể về cách xử lý hàng hóa tồn kho khi các hộ kinh doanh phải chuyển đổi từ hình thức nộp thuế khoán sang kê khai thuế.
Giải quyết "nút thắt" về hóa đơn đầu vào
Theo lộ trình từ năm 2026, các hộ và cá nhân kinh doanh sẽ phải chuyển sang phương pháp kê khai, đồng nghĩa với việc mọi chi phí và doanh thu đều phải có chứng từ, hóa đơn hợp pháp. Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, nhận định đây là rào cản lớn nhất. Lý do là trong thời gian dài áp dụng thuế khoán, hầu hết các tiểu thương không có thói quen lấy hoặc lưu trữ hóa đơn mua hàng. Điều này dẫn đến rủi ro lượng lớn hàng hóa tồn đọng bị quy vào diện không rõ nguồn gốc khi cơ quan quản lý yêu cầu xuất trình chứng từ.
Để giải quyết vấn đề này, Nghị định 68 quy định: Các hộ kinh doanh có mức doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên được phép tự xác định và ghi nhận giá trị máy móc, thiết bị, hàng tồn kho tại thời điểm 31/12/2025. Giá trị này sẽ được sử dụng làm cơ sở để trừ chi phí khi tính thuế thu nhập cá nhân cho kỳ thuế năm 2026.
Trách nhiệm kê khai và sử dụng hóa đơn điện tử
Để thực hiện quy định trên, hộ kinh doanh cần lưu ý các yêu cầu sau:
- Lập bảng kê: Phải lập và lưu giữ bảng kê hàng tồn kho, máy móc theo đúng mẫu quy định.
- Thời hạn nộp: Gửi bảng kê qua hệ thống điện tử cho cơ quan thuế cùng với hồ sơ khai thuế quý I/2026 (hoặc chậm nhất là ngày 20/4 nếu khai theo tháng).
- Tính pháp lý: Bảng kê này không có giá trị hợp thức hóa nguồn gốc hay xuất xứ hàng hóa. Chủ hộ kinh doanh phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính minh bạch, chính xác của bảng kê và sẽ bị xử phạt nếu phát hiện gian lận.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng siết chặt quy định về hóa đơn điện tử:
- Hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên: Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu. Nếu có nhiều địa điểm kinh doanh dùng chung một mã số thuế, trên hóa đơn phải ghi rõ địa chỉ của từng cơ sở.
- Hộ có doanh thu từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng: Khuyến khích đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử nếu đủ điều kiện. Trường hợp không đăng ký, sẽ thực hiện khai và nộp thuế theo từng lần phát sinh.
Ngoài ra, mọi hộ kinh doanh đều phải thực hiện khai báo bằng phương thức điện tử toàn bộ số tài khoản ngân hàng, ví điện tử có liên quan đến hoạt động kinh doanh cho cơ quan thuế nhằm đảm bảo tính minh bạch.
Đóng góp lớn vào ngân sách
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, dự kiến đến cuối năm 2025, cả nước có khoảng 3-4 triệu hộ kinh doanh. Trong đó, hơn 2 triệu hộ đang thực hiện khai thuế ổn định, đóng góp khoảng 2% vào tổng thu ngân sách nhà nước. Điển hình trong năm vừa qua, số thu từ khu vực này đạt mức 32.840 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 37,5% so với cùng kỳ.